Ostrowiec Świętokrzyski

Współrzędne: 50°56' N 21°24' E

Ostrowiec Świętokrzyski

Herb Ostrowca Świętokrzyskiego

Gmina
- rodzaj

Ostrowiec Świętokrzyski
miejska

Założono

Jarosław Wilczyński

46,43 km²

Położenie

50° 56' N
21° 24' E

Ludność (2008)
• liczba ludności
• gęstość

72 888 ^[1]
1570 os./km²

Strefa numeracyjna
(do 2005)

(+48) 41

Kod pocztowy

27-400

Tablice rejestracyjne

TOS

Położenie na mapie Polski

Ostrowiec Świętokrzyski

TERC10
(TERYT)

3263407011

Miasta partnerskie

Gennevilliers

Scunthorpe

Biała Cerkiew

Urząd miejski³

ul. Głogowskiego 3/5 27-400 Ostrowiec Świętokrzyski
tel. (+48 41) 267 21 00; faks (+48 41) 267 21 10
(e-mail)

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Strona internetowa miasta

Kościół św. Michała

Rynek

Kościół św. Stanisława

Kościół Najświętszego Serca Jezusowego

Hotel Gromada

Targowisko miejskie

Ostrowiec Świętokrzyski – miasto w województwie świętokrzyskim. Siedziba władz powiatu ostrowieckiego. Prawa miejskie od 1613 roku. Ośrodek przemysłowy: huta żelaza i zakład metalurgiczny, zakłady materiałów ogniotrwałych , odzieżowe (Wólczanka, Modeks, Sopolfam), spożywcze; drobny przemysł chemiczny, poligraficzny i drzewny.

[edytuj] Położenie

Miasto położone jest nad Kamienną do której uchodzą tu rzeki Szewnianka i Modła. Jego północna część znajduje się na Przedgórzu Iłżeckim, a południowa na skraju Wyżyny Opatowskiej. Kilkanaście kilometrów na południowy zachód od miasta rozpościera się Pasmo Jeleniowskie, Gór Świętokrzyskich.

Nieopodal Ostrowca znajduje się rezerwat archeologiczny w Krzemionkach, z neolityczną kopalnią krzemienia, a także liczne zabytki związane z historią Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. Popularną atrakcją turystyczną okolic Ostrowca jest Bałtowski Park Jurajski w Bałtowie.

Od północnego zachodu miasto sąsiaduje z gminą miejsko-wiejską Kunów. Ze wszystkich pozostałych stron Ostrowiec otaczają tereny gminy wiejskiej Bodzechów. Siedziba jej władz znajduje się w Ostrowcu przy ul. Mikołaja Reja.

Ostrowiec Świętokrzyski jest punktem początkowym niebieskiego szlaku rowerowego prowadzącego do Skarżyska-Kamiennej. Na terenie miasta znajduje się czerwony szlak rowerowy im. Mieczysława Radwana.

Przez Ostrowiec przebiegają szlaki komunikacyjne:

droga krajowa 9 E371 Radom - Ostrowiec - Barwinek (granica państwa)
linia kolejowa Skarżysko-Kamienna - Ostrowiec - Rzeszów
droga wojewódzka 751 Suchedniów - Nowa Słupia - Ostrowiec
droga wojewódzka 754 Ostrowiec - Solec nad Wisłą - Gołębiów
droga wojewódzka 755 Ostrowiec - Ożarów - Kosin.

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002⁶, Ostrowiec Świętokrzyski ma obszar 46,41 km², w tym:

użytki rolne: 40%
użytki leśne: 10%

Miasto stanowi 7,53% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	74 498	100	39 280	52,7	35 218	47,3
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1605,2		846,4		758,8

Według danych z roku 2005⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1505,28 zł.

[edytuj] Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Dobra ostrowieckie.

Najstarsze udokumentowane ślady stałego osadnictwa pochodzą z epoki kamienia (ok. 4 tys. lat p.n.e.). Wtedy to na tereny dzisiejszego Ostrowca przywędrowały naddunajskie plemiona koczownicze – ludy kultur: lendzielskiej, pucharów lejkowych i amfor kulistych. Pozyskiwany w kopalniach na terenie Przedgórza Iłżeckiego krzemień posłużył osadnikom do wyrobu narzędzi. Najlepiej zachowane stanowisko kopalniane to Rezerwat Archeologiczny „Krzemionki” w Krzemionkach Opatowskich. Najdawniejsze wzmianki o terenach wchodzących w skład dzisiejszego miasta sięgają XIV w., a o wsi Ostrów, która dała początek miastu Ostrowiec pochodzą z XIV w. Wieś położona była na prawym brzegu rzeki Kamiennej. Pierwsze próby lokacji miasta na terenie wsi Ostrów na prawym brzegu Kamiennej podjął na początku XVI w. Kacper Maciejewski. U schyłku XVI w. (w 1564 r. prawa miejskie uzyskał Denków, dawniej Magna Michów) Ostrów przeszedł na własność Jakuba Gawrońskiego herbu Rawa, który wyznaczył na lewym brzegu rzeki miejsce pod budowę miasta. Przyjmuje się, że powstało ono na tzw. "surowym korzeniu" w 1597. W 1613 Ostrowcowi nadano prawa miejskie. Nazwa miasta (wcześniej: Ostrów, Ostrowiec lub Tarnowiec) ostatecznie ustaliła się po przejęciu dóbr ostrowieckich przez Janusza Ostrogskiego.

Ostrowiec stał się częścią dóbr ostrowieckich w posiadaniu hrabiego Jana Tarnowskiego herbu Leliwa. W późniejszym czasie dobra ostrowieckie były w posiadaniu największych rodów magnackich w Rzeczypospolitej: Tarnowskich, Czartoryskich, Lubomirskich, Radziwiłłów, Ostrogskich, Zasławskich, Sanguszków, Wielopolskich, Dobrzańskich, Łubieńskich i innych. W roku 1889 dobra ostrowieckie zostały rozdrobnione a każda część otrzymała osobną hipotekę. Po II wojnie światowej wszystkie grunty prywatne zostały odebrane właścicielom i znacjonalizowane.

Pod koniec XVIII i w XIX w., w okolicy Ostrowca intensywnie rozwijał się przemysł. Połowa wieku XIX zaowocowała stopniowym rozwojem staszicowskiej koncepcji uprzemysłowienia doliny rzeki Kamiennej w oparciu o siłę motoryczną rzeki i jej dopływów oraz miejscowe zasoby węgla i rudy żelaza. Tak powstały m.in. zakłady w Brodach Iłżeckich, Nietulisku, Dołach Biskupich, Chmielowie czy Bodzechowie. W latach 1837-1839, powstała huta zwana Klimkiewiczów (od budowniczego - Antoniego Klimkiewicza). Wokół huty, która z czasem przyjęła nazwę Zakładów Ostrowieckich, rozwijały się mniejsze zakłady, między innymi materiałów ogniotrwałych i spożywcze. Na przełomie XIX i XX w. ostrowiecka huta stała się drugim co do wielkości tego typu zakładem w Królestwie Polskim.

W czasie rewolucji 1905 roku, miały tu miejsce masowe wystąpienia robotnicze, których kulminacją było proklamowanie 27 grudnia 1905 tzw. Republiki Ostrowieckiej. Na okres około dwóch tygodni, władzę w mieście i sąsiednich powiatach przejęła PPS kierowana przez Ignacego Boernera. Upadek Republiki Ostrowieckiej nastąpił po przybyciu do miasta dwóch carskich pułków piechoty wraz z artylerią.

W okresie I wojny światowej, Zakłady Ostrowieckie uległy poważnym zniszczeniom. 3 listopada 1918, Polacy przejęli władzę w mieście z rąk okupantów austro-węgierskich.

W okresie międzywojennym Ostrowiec rozwijał się dzięki inwestycjom związanym z budową Centralnego Okręgu Przemysłowego. W 1924 miasto znacznie poszerzyło swoje granice i zostało wydzielone z powiatu opatowskiego. W chwili wybuchu II wojny światowej Ostrowiec liczył około 30 tysięcy mieszkańców.

Od 1937 miasto nosi współczesną nazwę Ostrowiec Świętokrzyski. Wcześniej, w latach 20. i 30. używana była nazwa Ostrowiec Kielecki, a na początku XX w. Ostrowiec nad Kamienną^[2].

Wojska niemieckie zajęły Ostrowiec 8 września 1939 r., zmuszając ludność do podjęcia walk o charakterze podziemnym i partyzanckim. Podczas II wojny światowej i okupacji niemieckiej 11 tysięcy Żydów ostrowieckich zostało wymordowanych. W Ostrowcu miały miejsce liczne publiczne egzekucje, założono tu także obozy przejściowe dla jeńców, obóz Służby Budowlanej, obóz pracy (1941-43) i getto (1943-44) żydowskie. Miasto było ważnym ośrodkiem działalności polskiego podziemia; działały tu m.in. ZWZ-AK, PPS-WRN, NOW-NSZ. W Ostrowcu produkowana była broń i wydawana prasa konspiracyjna. 16 stycznia 1945 Ostrowiec został wyzwolony spod okupacji hitlerowskiej.

W okresie powojennym Ostrowiec ponownie szybko się rozwijał. W 1954 do miasta przyłączono szereg podmiejskich osiedli, w tym m.in. dawne miasto Denków. W latach 70. we wschodniej części Ostrowca powstał nowy zakład metalurgiczny huty.

W latach 90. ostrowiecka huta podupadła, a rozwój miasta przybrał raczej kierunek drobnej przedsiębiorczości. W tym samym czasie powstało wiele spółek miejskich, m.in. w 1991 Miejska Energetyka Cieplna. Po rozmowach na temat kupna huty przez zagranicznego inwestora, ostatecznie przejął ją hiszpański koncern Celsa.

[edytuj] Zabytki

Kolegiata pw. św. Michała Archanioła - z początku XVII w., w latach 1924-1938 rozbudowana i przebudowana w stylu neobarokowym.
Kościół pw. św. Stanisława Biskupa w dzielnicy Denków - wybudowany w 1700 r. w stylu barokowym, a następnie rozbudowany w 1904 r.; obok dzwonnica z 1806 r.
Zespół Pałacowo-Parkowy w dzielnicy Częstocice z dawnym pałacem hrabiów Wielopolskich z lat 1887-1899 - obecnie Muzeum Historyczno-Archeologiczne
Pałac myśliwski hrabiów Wielopolskich przy ulicy Kuźni, obecnie "Pałac Tarnowskich"
Drewniany kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego przy ulicy Sandomierskiej, wybudowany w stylu zakopiańskim, w 1932 r. według projektu Tadeusza Rekwirowicza
Dawny zajazd pocztowy z przełomu XVIII i XIX w. na ulicy Szerokiej
Pozostałości cmentarza żydowskiego na wzgórzu parkowym, pomiędzy początkowymi odcinkami ulic Iłżeckiej i Sienkiewicza.
Gmach poczty na Alei 3 Maja, wybudowany w latach 1925-1927
Budynek dawnej ubezpieczalni społecznej z 1931 na ulicy Focha
Dworzec kolejowy z końca XIX w.
Figura św. Floriana z 1776 r. na placu św. Floriana

[edytuj] Podział administracyjny

Miasto administracyjnie dzieli się na 20 osiedli^[3]: Śródmieście, Kamienna, Ludwików, Hutnicze, Częstocice, Kuźnia, Kolonia Robotnicza, Sienkiewiczowskie, Trójkąt, 25-lecia PRL, Słoneczne, Gutwin, Koszary, Rosochy, Ogrody, Denków, Pułanki, Stawki, Piaski Henryków i Złotej Jesieni. Każde z nich posiada własny organ samorządowy zwany Samorządową Radą Osiedlową, mający za zadanie wspierać działania Rady Miasta.

[edytuj] Edukacja

Szkoły podstawowe:
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1, ul. Trzeciaków 35
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 im. Bolesława Chrobrego, ul. Niska 9
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 im. Partyzantów Ziemi Kieleckiej, ul. Sienkiewicza 70
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 im. Stefana Żeromskiego, Osiedle Ogrody 20, obecnie Zespół Szkół i Placówek Publicznych nr 3
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 7 im. Henryka Sienkiewicza, ul. Akademicka 20
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 8, ul. Górna 3
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 9 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, ul. Niewiadoma 19
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 10, ul. Rzeczki 18
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 11 w Zespole Szkół Publicznych nr 1, ul. Focha 3
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 12 im. Jana Pawła II, ul. Bałtowska 336A
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 w Zespole Szkół Publicznych nr 2, os. Stawki 35
- Publiczna Szkoła Podstawowa Specjalna nr 1, ul. Gulińskiego 8
- Publiczna Szkoła Podstawowa Specjalna nr 21, ul. Sienkiewicza 67
Gimnazja:
- Publiczne Gimnazjum Nr 1, ul. Sienkiewicza 69
- Publiczne Gimnazjum Nr 2, ul. Polna 56
- Publiczne Gimnazjum Nr 3, os. Słoneczne 37
- Publiczne Gimnazjum Nr 4 w Zespole Szkół Publicznych nr 2, os. Stawki 35
- Publiczne Gimnazjum Nr 5 w Zespole Szkół Publicznych nr 1, ul. Focha 3
Szkoły średnie:
- Liceum Ogólnokształcące nr I im. Stanisława Staszica, ul. Kilińskiego 19
- Liceum Ogólnokształcące nr II im. Joachima Chreptowicza, ul. Jana Rosłońskiego 1
- Liceum Ogólnokształcące nr III im. Władysława Broniewskiego, ul. Sienkiewicza 67
- Liceum Ogólnokształcące nr IV im. C.K. Norwida, ul. Żeromskiego 5
- Zespół Szkół nr 1 im. Mikołaja Kopernika, Liceum Ogólnokształcące nr VI, os. Słoneczne 33
- Zespół Szkół nr 2, Liceum Ogólnokształcące nr VII, os. Słoneczne 45
- Zespół Szkół nr 3, Liceum Ogólnokształcące nr V, Technikum nr 3, Liceum Profilowane nr 1; ul. Sandomierska 2
- Zespół Szkół nr 4, Liceum Profilowane nr 2, ul. Mickiewicza 1
Szkoły pomaturalne:
- Policealne Studium Ekonomiczne Zespołu Szkół Ekonomicznych, os. Słoneczne 33
- Zespół Szkół Doskonalenia Zawodowego, ul. Kilińskiego 49
- Szkoła Zarządzania i Marketingu w Kielcach filia w Ostrowcu Św., ul. Iłżecka 37
Szkoły wyższe:
- Wyższa Szkoła Biznesu i Przedsiębiorczości

[edytuj] Kościoły

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

[edytuj] Katolicyzm

[edytuj] Protestantyzm

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego

[edytuj] Prasa lokalna

Gazeta Ostrowiecka – tygodnik, ukazuje się od 15 stycznia 1951. W czasach PRL był tygodnikiem załogi huty i nosił nazwę Walczymy o Stal. Tytuł ten zmieniono 6 stycznia 1990^[4].
Wiadomości Świętokrzyskie – tygodnik, ukazuje się od 1 marca 1999.

[edytuj] Komunikacja

[edytuj] Komunikacja miejska

Pierwsze jazdy próbne autobusów po ulicach miasta miały miejsce 19 marca 1956 roku, a już od 1 kwietnia tegoż roku rozpoczęły się regularne kursy autobusów komunikacji miejskiej, którą wówczas podporządkowano Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej w Ostrowcu Św. Pięć lat później, 1 stycznia 1961 roku, wydzielono ze struktur MPGK samodzielną jednostkę pod nazwą Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Ostrowcu Św., której siedziba mieściła się przy ul. Bałtowskiej (obecnie ul. Wardyńskiego). Jako, że ówczesna zajezdnia nie spełniała podstawowych standardów, postanowiono o budowie nowej zajezdni pomiędzy ulicami Iłżecką i Siennieńską, w pobliżu nieistniejącej już rzeźni (obecnie na jej miejscu znajduje się supermarket Tesco) przy ulicy, która wtedy stanowiła przedłużenie ul. Kopernika (obecnie Aleja Jana Pawła II)^[5].

Obecnie MPK obsługuje 27 stałych linii autobusowych. Całkowita długość tras komunikacyjnych wynosi 1357,8 km (w tym 1241,6 km na terenie miasta i 116,2 km na obszarach podmiejskich)^[6].

[edytuj] Komunikacja międzymiastowa

Zobacz więcej w osobnym artykule: PKS Ostrowiec Świętokrzyski.

Ostrowiec Św. ma bezpośrednie połączenie z wieloma miastami w Polsce, autobusy z Ostrowca docierają m.in. do: Częstochowy, Gdańska, Katowic, Kielc, Krakowa, Krosna, Krynicy-Zdroju, Lublina, Łodzi, Opola, Poznania, Przemyśla, Rzeszowa, Warszawy, Wrocławia, Zakopanego. Jak również do Brna, Wiednia i miast włoskich: Galatina, Mestre (Wenecja), Bolonia, Foggia, Taranto, Brindisi, Lecce, Racale^[7].

[edytuj] Komunikacja kolejowa

Patrz: stacja kolejowa w Ostrowcu Świętokrzyskim.

[edytuj] Sport

piłka nożna - KSZO Ostrowiec Świętokrzyski
siatkówka kobiet - AZS KSZO Ostrowiec Świętokrzyski

[edytuj] Osoby związane z Ostrowcem

Karol Adamiecki - prekursor naukowej organizacji pracy
Ignacy Boerner - minister poczt i telegrafów w sanacyjnych rządach
Krzysztof Ciok - artysta malarz
Sławomir Czerwiński - działacz państwowy, pedagog, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego
Jerzy Dobrzański - dziedzic dóbr ostrowieckich, major Legionów Polskich, kawaler Virtuti Militari; gorący zwolennik wydobywania węgla kamiennego z okolic Kunowa
Stanisław Jakubowski - oficer, uczestnik walk w II wojnie światowej
Henryk Łubieński - hrabia, właściciel dóbr ostrowieckich, współzałożyciel wielu zakładów przemysłowych i przedsiębiorstw prywatnych
Roman Muszyński - malarz, twórca mail artu, grafik i fotografik
Mieczysław Pazderski - dowódca partyzancki NSZ
Augustyn Pelanowski - paulin, autor książek, publicysta
Jan Piwnik - dowódca partyzancki Armii Krajowej
Jacek Podsiadło - poeta, prozaik, tłumacz i dziennikarz
Mieczysław Radwan - metalurg, historyk, założyciel Muzeum AGH
Jan Samsonowicz - geolog, profesor uniwersytetów we Lwowie i Warszawie